Δωρική κολόνα: Μια Αιγυπτιακή δημιουργία.

Πρωτο-δωρικός ρυθμός.
Αιγυπτιακές κολώνες στο Καρνάκ της Αιγύπτου 1504 - 1450 π. Χ.
Τουλάχιστον 8 αιώνες αρχαιότερες από τις "ελληνικές" Δωρικού ρυθμού.

"...το πώς ήρθαν οι Αιγύπτιοι και παρέλαβαν τις βασιλικές εξουσίες των Δωριέων, το έχουν καταγράψει άλλοι" [ιστορικοί]

Ηρόδοτος, 6, 53-55

Beni Hasan.12η Δυναστεία. 1900 πΧ.
Πρωτο-δωρικές κολώνες στο εσωτερικό τάφου.
(Οι πρώτοι κλασικοί ελληνικοί ναοί εμφανίστηκαν μετά το 700 π.Χ.)
Για τους διάφορους Αιγυπτιακούς ρυθμούς, μεταξύ των οποίων και ο Πρωτο-Δωρικός, δες εδώ "Architecture égyptienne : les colonnes et les ordres."

Αίγυπτος. Σακκάρα.
Πρωτο-Δωρικές ραβδωτές κολώνες, οι πρώτες πέτρινες της Ιστορίας με βάση όσα ξέρουμε μέχρι τώρα. Τρίτη Δυναστεία, 2770 πΧ. (Οι πρώτοι κλασικοί ελληνικοί ναοί εμφανίστηκαν μετά το 700 π.Χ.) Για την γενικότερη επίδραση της Αιγύπτου στην Ελληνική Τέχνη, δες εδώ: "EGYPT THE BIRTHPLACE OF GREEK DECORATIVE ART"

Πρωτο-δωρικός ρυθμός.
Αιγυπτιακές κολώνες στο Deir el-Bahari. Ναός του Άνουβι ή της Χατσεπσούτ. Ο πρωτο-δωρικός ρυθμός (το όνομα δόθηκε από τους ιστορικούς) εμφανίστηκε στην Αίγυπτο το 2700 π. Χ. δηλ. δυο χιλιάδες χρόνια πριν τον "Ελληνικό" Δωρικό ρυθμό.

"Οι απαρχές του (κλασικού) Ελληνικού αρχιτεκτονικού σχεδίου δεν βρίσκονται στους διάφορους κλάδους της Αιγαιϊκής Τέχνης που εμφανίστηκαν στην Ανατολική Μεσόγειο, ειδικά στην Μινωική και Μυκηναϊκή τέχνη, αλλά στους Ανατολικούς πολιτισμούς που διέχυσαν την επίδρασή τους στις ελληνικές αποικίες κατά μήκος της Μικράς Ασίας (σημ. Τουρκία) και από εκεί στην Κυρίως Ελλάδα.

--------

Μέχρι περίπου το 650 π.Χ, στο μέσο της “Ανατολικής περιόδου” (725-600 πΧ.) δεν κτίζονταν ναοί με κατεργασμένη πέτρα. Όμως, μετά το 650 π.Χ. περίπου, υπήρξε μια ανανέωση των επαφών και του εμπορίου ανάμεσα στην Ελλάδα και τη Μέση Ανατολή, συμπεριλαμβανομένης και της Αιγύπτου, που ήταν η πατρίδα της αρχιτεκτονικής με πέτρα. Σαν αποτέλεσμα, οι Έλληνες οικοδόμοι και σχεδιαστές εξοικειώθηκαν  με τις Αιγυπτιακές μεθόδους οικοδόμησης και λιθοδομής, περιλαμβανομένων αυτών του Ιμχοτέπ, στρώνοντας τον δρόμο για την μνημειακή αρχιτεκτονική και γλυπτική στην Ελλάδα."

Πηγή: Greek Architecture (c.900-27 BCE), Origins. (εδώ) Μετάφραση Δ. Σ.

Ο Ιμχοτέπ ήταν μια μισομυθική μορφή που θεωρείται εφευρέτης της πέτρινης κολόνας, που αντικατέστησε τις παλιότερες ξύλινες. Ο Έλληνες τον αποκαλούσαν "Ιμούθη" και τον ταύτιζαν με τον Ασκληπιό.

Και πάλι ο ναός του Καρνάκ (δες πρώτη εικόνα)

"Η Αιγυπτιακή αρχιτεκτονική επηρέασε και άλλους ρυθμούς: Παραδείγματος χάριν, οι λαξευμένοι σε βράχο τάφοι του Μπενί-Χασάν έχουν Πρωτο-δωρικές κολώνες. Πάρα πολλά Αιγυπτιακά διακοσμητικά μοτίβα απορροφήθηκαν από τους Ελληνιστικούς πολιτισμούς και την Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία."

Πηγή: Oxford Reference (εδώ) Μετάφραση Δ. Σ.

Αίγυπτος.
Τομές και όψεις τύπων
Πρωτοδωρικής κολόνας.

Οι αρχαίοι Έλληνες, αν και πήραν την μορφή της κολόνας τους από την Αίγυπτο, πήραν το γενικό σχέδιο των ναών τους από την Ασία, ειδικά όπως φαίνεται την Αρμενία, και την περιοχή του Καυκάσου. Ο Στράβων υπογραμμίζει πως όλη η αρχιτεκτονική της περιοχής του Καυκάσου θύμιζε έντονα την Ελληνική. Το θέμα φαίνεται να συνδέεται με την εκστρατεία των Αργοναυτών και τις λατρείες που έφερε από εκεί η Μήδεια. (δες εδώ) "Οι Φοίνικες Αργοναύτες"

“Η (αρχαία) Ελληνική ιδιοφυΐα αφιέρωσε ατέρμονες προσπάθειες στην τελειοποίηση προτύπων που είχαν εκ των προτέρων παγιωθεί χωρίς να ενδιαφερθεί για αλλαγές στην δομή τους.

Χτίστηκαν ναοί σχεδόν παντού, πολύ πριν και πολύ μετά τον Παρθενώνα. Η δομή τους είναι πάγια, είτε πρόκειται για τον Δωρικό Ρυθμό (παραθέτει παραδείγματα) είτε για τον Ιωνικό (παραθέτει παραδείγματα) και προέρχεται από έναν Ασσυριακό ρυθμό που είχε ήδη σχηματιστεί τον 8ο αιώνα π. Χ.”

(Σημείωση: Εννοεί το ασσυριακό ανάγλυφο που απεικονίζει έναν ναό στο αρχαίο Ουραρτού. Νεώτερες έρευνες ανάγουν αυτόν το Ναό στον 9ο αιώνα π. Χ. Η καταστροφή του από τους Ασσύριους έγινε πράγματι τον 8ο αιώνα και είναι η σίγουρη χρονολόγηση.)

Charles Malégarie, Γάλλος Ακαδημαϊκός, Πολιτικός Μηχανικός.

Πηγή: "Temple grec, église byzantine", (εδώ) Μετάφραση Δ. Σ.

Αναπαράσταση του ναού του Χαλδί
στο Μουσασίρ στην αρχαία Αρμενία. (Ουραρτού)
Είναι ο αρχαιότερος ναός "Ελληνικού" τύπου.

"Μετά τα γεωμετρικά χρόνια, και αφού οι Έλληνες γνώρισαν τους πολιτισμούς των ανατολικών λαών και επηρεάστηκαν από αυτούς, άρχισαν να κτίζουν ξεχωριστά οικήματα, τους ναούς, για να λατρεύουν εκεί τους θεούς τους."

Πηγή: "Ελληνικός Πολιτισμός Αρχαϊκή Αρχιτεκτονική, Οι ναοί" (εδώ)

Δεν είναι σίγουρο πως ο ναός του Χαλδί (Επάνω)

στο Μουσασίρ (825 π.Χ.) είχε αέτωμα,

αλλά ούτε και ο αρχαιότερος γνωστός ελληνικός

ναός, (Κάτω) αυτός της Κορίνθου,

(690-650 πΧ.) που βλέπουμε σε αναπαράσταση, είχε.

Ο ναός του Χαλδί στο Μουσασίρ, χτισμένος το 825, (δες εδώ) δεν υπάρχει πια αν και πιθανόν ανακαλύφθηκαν τα θεμέλιά του. (δες εδώ) Ο ναός καταστράφηκε από τους Ασσύριους, και απεικονίζεται σε αυτό το Ασσυριακό ανάγλυφο στο Χορσαμπάντ που υμνεί την νίκη του Σαργών Β’  “εναντίον των επτά βασιλέων του Ουραρτού” το 714 π.Χ. (Εδώ βλέπετε απομονωμένο τον ναό από την σύνθεση που παρουσιάζεται στην επόμενη φωτογραφία)

Εδώ βλέπετε το Ασσυριακό ανάγλυφο στο σύνολό του σε σχέδιο του Eugene Flandin. Οι Ασσύριοι στρατιώτες πυρπολούν τον ναό. Δυστυχώς αυτό το ανάγλυφο χάθηκε μέσα στον ποταμό Τίγρη μετά από μια επίθεση ληστών στην αρχαιολογική αποστολή. Είναι ευτύχημα που διασώθηκε αυτό το σχέδιο.

Βέβαια, οι ισχυρισμοί πως όλα αυτά είναι αντιδάνεια από κάποια πανάρχαιη Ελληνική παγκόσμια εξάπλωση, είναι ανυπόστατοι, έως και αστείοι, γιατί από την εποχή που πρωτοεμφανίστηκαν οι "Πρωτο-δωρικές" κολώνες στην Αίγυπτο (2.700 π.Χ.) ως την εμφάνιση των πρώτων κλασικών ναών στην Ελλάδα, (690 π. Χ.) η Ελληνική αρχιτεκτονική (Μινωική - Μυκηναϊκή) ήταν εντελώς διαφορετική... Ο κλασικός Ελληνικός ναός, όπως και το νυν Ελληνικό αλφάβητο, εμφανίστηκαν απότομα, χωρίς σχεδόν ενδιάμεσα εξελικτικά στάδια.

Και κάτι ακόμα: 
Κάθε σοβαρή έρευνα καταλήγει πως οι Έλληνες δεν δημιούργησαν εξ αρχής τίποτα. Από το Αλφάβητο ως την Τέχνη και την Φιλοσοφία. Όμως, αυτά τα ξένα στοιχεία, οι Έλληνες τα ανάπτυξαν, τα μεταμόρφωσαν, τα εκλαΐκευσαν και τα τελειοποίησαν σε τέτοιο βαθμό, που πλέον, η δικιά τους εκδοχή, και όχι η αρχική, να θεωρείται και να είναι η κλασική. 

Αν αυτό δεν φτάνει σε ορισμένους, δεν μπορώ να τους βοηθήσω. 

Λυπάμαι.

Παράρτημα:
Ο Όμηρος και η “Στέγαση ναών”

Ενδιαφέρον έχουν οι δισταγμοί των μεταφραστών παγκοσμίως για τον στίχο της Ιλιάδας όπου αναφέρεται ανέγερση ναών από τον Μικρασιάτη Χρύση: Α, 39: "εἴ ποτέ τοι χαρίεντ᾽ ἐπὶ νηὸν ἔρεψα" (αν ποτέ σου στέγασα χαριτωμένο ναό) 

Οι παλιότεροι, Έλληνες και ξένοι,  μετέφραζαν "αν ποτέ σου στεφάνωσα ή σου στόλισα ναό" γιατί δεν τους κάθονταν καλά μια τόσο αρχαία θρησκεία (όπως πίστευαν) να έχει ανάγκη από χτίσιμο ναού. Οι πιο σύγχρονοι, συνεπικουρούμενοι από την αρχαιολογία, το μετέφρασαν σωστά.

 Το χτίσιμο ναών βέβαια δεν σχετίζεται με την εποχή του Τρωικού πολέμου αλλά με την εποχή του ποιητή. Τότε άρχισαν να χτίζονται, πραγματικά, οι κλασικοί ναοί, ξεκινώντας από την Μ. Ασία. 

Παρουσιάζοντας τον Μικρασιάτη Χρύση να χτίζει ναούς, ο εντυπωσιασμένος Όμηρος ουσιαστικά μας δίνει μια “δημοσιογραφική” πληροφορία για την εμφάνιση της νέας αυτής τάσης, που τον επόμενο αιώνα (7ο πΧ) κυριολεκτικά κατέκλυσε τον Ελληνικό χώρο εξ Ανατολών. 

Ο μόνος ναός που αναφέρει η Ιλιάδα στην Ελλάδα είναι αυτός του Απόλλωνα στους Δελφούς με τους θησαυρούς των αφιερωμάτων του, (Ι 405) Πάντως, και αυτός ο θεός από την Ασία ήρθε, αλλά και ο ποιητής ( ; ) κάνει έναν ύποπτο αναχρονισμό... Γιατί αν πιστέψουμε τον Αθήναιο, τα πρώτα αφιερώματα από πολύτιμα μέταλλα στους Δελφούς έγιναν από τον Κροίσο, πολύ μετά από την συγγραφή της Ιλιάδας.

 Πολύ αμφισβητήσιμος  λοιπόν, αυτός ο στίχος ειδικά μάλιστα όταν θα έπρεπε να έχει μπει πιο πίσω, μαζί με τους θησαυρούς της Θήβας και του Ορχομενού...(Ι 381)

Δαιμονικές παραστάσεις στην Αττική. (β) "PHYLAX"

Έργο του δημιουργού του διαολάκου “PHYLAX” βρίσκεται στο πρωθυπουργικό γραφείο. (πηγή εδώ, Παλμός. Γλυφάδα) Για να ξέρουμε τι παίζει...

Στις 5 Δεκεμβρίου 2017 εγκαταστάθηκε, στον Δήμο Παλαιού Φαλήρου το γλυπτό PHYLAX που, όπως δηλώνει το Δελτίο Τύπου του Δήμου,  “αναπαριστά και συμβολίζει το Φύλακα – Άγγελο της πόλης”.

Καμία σχέση με άγγελο όμως δεν έχει αυτό το γλυπτό. Μπορεί ο δημιουργός του να έχει εμβαπτισθεί -κατ’ αυτόν- στην Κινέζικη κουλτούρα, όπου ο οφιοειδής Δράκος είναι σύμβολο του Καλού, αλλά στον εδώ πολιτισμό, τα φτερωτά όντα με κόκκινο χρώμα και κεφάλι φιδιού συμβολίζουν ένα πράγμα: Τον Εκπεσόντα Άγγελο, τον Βαάλ-Ζεβούβ κατά τους Φοίνικες, τον Εωσφόρο.

Συνεπώς η τοποθέτηση αυτού του γλυπτού αποτελεί πρόκληση όχι μόνο στο θρησκευτικό αίσθημα των Ελλήνων, (και Μουσουλμάνων) αλλά στην ίδια την κρατούσα  Σημειολογία του Δυτικού Πολιτισμού, ανεξαρτήτως θρησκευτικών πεποιθήσεων.

Γράψαμε ήδη πως κάθε καλλιτέχνης κάνει όσα μπορεί με βάση όσα ξέρει, όσα πιστεύει και όσα αισθάνεται. Γράψαμε επίσης πως η ευθύνη για την προώθηση του έργου του, δεν  είναι δικιά του. Έτσι κι αλλιώς θα προσπαθήσει να προωθήσει τα έργα του. Την ευθύνη αυτή έχουν οι διάφοροι φορείς και τα άτομα που τον στηρίζουν και τον προωθούν. Αυτοί έχουν την αποκλειστική ευθύνη της επιλογής του.

Και το ποιοι έχουν αυτήν την ευθύνη, γίνεται ξεκάθαρο από το Δελτίο τύπο του Δήμου: “παραδόθηκε και εγκαταστάθηκε με μελέτη της Τεχνικής Υπηρεσίας του Δήμου Παλαιού Φαλήρου το γλυπτό PHYLAX” … “Την όλη δαπάνη του έργου ανέλαβε εξολοκλήρου ο κύριος Θανάσης Μαρτίνος και η σύζυγός του κυρία Μαρίνα Μαρτίνου επισφραγίζοντας την αγάπη και την εκτίμησή τους προς το Δήμαρχο της πόλης Παλαιού Φαλήρου, Διονύση Χατζηδάκη” ο οποίος μάλιστα είχε και λόγο στην τελική εμφάνιση του γλυπτού: “Ο γλύπτης φρόντισε για την άψογη καλλιτεχνική και αισθητική εικόνα του έργου και τον χρωματισμό του σε κόκκινο χρώμα, όπως είχε προτείνει και έγινε αποδεκτό από το δήμαρχο κύριο Διονύση Χατζηδάκη”. (Πάντα από το Δελτίο τύπου του Δήμου)

Προσθέτω πως το έργο αυτό, εκτός από καθαρά δαιμονολατρικό, προσβάλλει και την αισθητική ακόμα και του πλέον αδιάφορου, όπως και πολλά άλλα έργα του καλλιτέχνη.

(Εικόνα: Μια εικαστική ...απόπειρα του δημιουργού)

Παραθέτουμε όλο το Δελτίο Τύπου

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

ΔΗΜΟΣ ΠΑΛΑΙΟΥ ΦΑΛΗΡΟΥ

“Την Τρίτη 5 Δεκεμβρίου 2017 παραδόθηκε και εγκαταστάθηκε με μελέτη της Τεχνικής Υπηρεσίας του Δήμου Παλαιού Φαλήρου το γλυπτό PHYLAX που αναπαριστά και συμβολίζει το Φύλακα – Άγγελο της πόλης. Το γλυπτό τοποθετήθηκε στην είσοδο της πόλης, μεταξύ των εκκλησιών Αγίας Σκέπης και Αγίου Γεωργίου, επί της παλαιάς λεωφόρου Ποσειδώνος. Ο γλύπτης Κωστής Γεωργίου δημιούργησε το γλυπτό αρχικά σε πηλό και στη συνέχεια έγινε εκμαγείο το οποίο χρησίμευσε για τη διαδικασία της χύτευσης σε μπρούντζο. Ο γλύπτης φρόντισε για την άψογη καλλιτεχνική και αισθητική εικόνα του έργου και τον χρωματισμό του σε κόκκινο χρώμα, όπως είχε προτείνει και έγινε αποδεκτό από το δήμαρχο κύριο Διονύση Χατζηδάκη. Την όλη δαπάνη του έργου ανέλαβε εξολοκλήρου ο κύριος Θανάσης Μαρτίνος και η σύζυγός του κυρία Μαρίνα Μαρτίνου επισφραγίζοντας την αγάπη και την εκτίμησή τους προς το Δήμαρχο της πόλης Παλαιού Φαλήρου, Διονύση Χατζηδάκη.”

Βεβαίως, στο "Βήμα on line" διαβάζουμε την τελευταία πρόταση κάπως διαφορετικά:

"Την όλη δαπάνη του έργου ανέλαβε εξ ολοκλήρου η αστική και μη κερδοκοπική εταιρεία ΑΙΓΕΑΣ του Αθανασίου και της Μαρίνας Μαρτίνου, επισφραγίζοντας την αγάπη και την εκτίμησή τους προς το Δήμαρχο της πόλης Παλαιού Φαλήρου, Διονύση Χατζηδάκη."

Αυτό έλλειπε, να μην ανακατευτούν και οι "Μη κερδοσκοπικές οργανώσεις" στον ...Φύλακα του σπιτιού μας...

Ο γλύπτης όμως, έχει γεμίσει όλα τα Νότια Προάστεια με ανάλογα γλυπτά ευτελέστατης αισθητικής. Μάλιστα, τα έχει χαρίσει (Είναι χαρακτηριστικό πως όλοι οι διάσημοι Έλληνες καλλιτέχνες στην Κίνα ...χαρίζουν τα έργα τους)

Τα χάρισε βέβαια, αλλά “δέσμευσε” ένα ποσό για τα έξοδα…

Αντιγράφουμε από σχετικές αναρτήσεις στο διαδίκτυο.

“Την απόφαση να διακοσμήσει δημόσιους χώρους του Δήμου Βάρης Βούλας Βουλιαγμένης με γλυπτά του Βουλιώτη διακεκριμένου καλλιτέχνη Κωστή Γεωργίου έλαβε η διοίκηση Κωνσταντέλλου. Ο καλλιτέχνης αποφάσισε να παραχωρήσει στον Δήμο μέχρι στιγμής δύο έργα του, τα οποία όμως θα κατασκευαστούν (επεξεργασία, χήτευση, χρωματισμός) με δαπάνες του Δήμου. Για το σκοπό αυτό άλλωστε, πρόσφατη απόφαση της Οικονομικής Επιτροπής του Δήμου δέσμευσε 24.600 ευρώ. Η επιλογή των σημείων του Δήμου όπου θα εγκατασταθούν τα γλυπτά έγινε από Επιτροπή την οποία αποτέλεσαν οι δημοτικές σύμβουλοι Μαρία Μπραϊμνιώτη και Μαρία Σίνα-Χόβρη, οι πρόεδροι των τριών δημοτικών κοινοτήτων, Μαίρη Κανέλλου, Νατάσα Κουρεντζή και Αννα Λεντή Τομοπούλου καθώς και αρχιτέκτονας, υπάλληλος της Τεχνικής Υπηρεσίας του Δήμου, Άρης Μέμος. Στη Βουλιαγμένη, όπου θα τοποθετηθεί το έργο που παρουσιάζει ζώα, επελέγη το σημείο διασταύρωσης της παραλιακής οδού με τον δρόμο του Λαιμού (Καβουρίου). Στη Βούλα, όπου θα τοποθετηθεί το έργο που παρουσιάζει χορευτές, επελέγη ο πεζόδρομος της λεωφόρου Βασιλέως Παύλου.”

Άλλη ανακοίνωση:

Tην τοποθέτηση δύο γλυπτών του γνωστού καλλιτέχνη και κατοίκου Βούλας, Κωστή Γεωργίου σε κεντρικά σημεία του Δήμου αποφάσισε το Δημοτικό Συμβούλιο Βάρης Βούλας Βουλιαγμένης.

Μετά από διαβούλευση στα Τοπικά Συμβούλια, αποφασίστηκε να τοποθετηθούν τα χαρακτηριστικού έντονου χρώματος γλυπτά στην πλατεία Ιμίων της Βούλας, στην αλέα ανάμεσα από τα καταστήματα Δωδώνη και Αντώνης και στη συμβολή της παραλιακής λεωφόρου Αθηνών με την οδό Απόλλωνος στην νησίδα στη Βουλιαγμένη. Ο Δήμος θα προμηθευτεί ένα ακόμη γλυπτό το οποίο, κατά την ίδια απόφαση θα τοποθετηθεί στην Πλατεία της Βάρκιζας όταν ολοκληρωθεί το έργο της ανάπλασης της Πλατείας, στο σημείο όπου έχει προβλεφθεί βάσει του σχεδίου της ανάπλασης.

Τα έργα αποτελούν δωρεά του καλλιτέχνη στον Δήμο των 3Β, που θα πληρώσει μόνο το κόστος χύτευσης των γλυπτών. Άλλα έργα του Κωστή Γεωργίου κοσμούν κοινόχρηστους χώρους σε μεγάλες πόλεις του εξωτερικού, όπως το Πεκίνο, ενώ ένας μεγάλος πίνακάς του βρίσκεται σήμερα στο πρωθυπουργικό γραφείο.

Ας παραθέσουμε και μερικά βιογραφικά στοιχεία του καλλιτέχνη.

“Μετά την μεγάλη ατομική αναδρομική έκθεση του Κωστή Γεωργίου με ζωγραφική και γλυπτική που περιόδευσε στα σπουδαιότερα μουσεία της Κίνας (SUZHOU MUSEUM, SΑANXI MODERN MUSEUM κ.λ.π) και την ατομική του στην HILTON ASMUS GALLERY στο Σικάγο, στην οποία παράλληλα πρωτοπαρουσίασε στο κοινό της Αμερικής το τρίτο κατά σειρά CD με τη μουσική του «CHICAGO PIXELS», επέστρεψε στην Ευρώπη και συγκεκριμένα στο FONDATION D’ UCCLE στις Βρυξέλλες τον Μάρτιο του 2013. Στη συνέχεια τα έργα αυτής της έκθεσης μεταφέρθηκαν στο «MUSEE VILLA BEATRIX ENEA ANGLET» στη Γαλλία σε μια έκθεση που εγκαινιάστηκε στις 15 Νοεμβρίου του 2013 και θα λήξει στις 15 Ιανουαρίου του 2014. Στις 4 Φεβρουαρίου με 2 Μαρτίου του 2014 ακολουθεί η μεγάλη ατομική του έκθεση στο Μουσείο Μπενάκη, με έργα γλυπτικής μνημειακών διαστάσεων της τελευταίας εικοσαετίας.”

Στη συνέχεια, σας αφήνουμε να απολαύσετε αυτό τον όγκο έργων που γοήτευσε τους Σήρας άπαντας κατά την Εώαν...

Πόσο συγκινητικό να είναι κανείς Έλλην...

Δήλωση του Δήμαρχου Παλαιού Φαλήρου: Ο " PHYLAX" Δεν είναι άγγελος, δεν έχει σχέση με τον Χριστιανισμό, αλλά είναι μορφή από την Ελληνική Μυθολογία. Ευχαριστούμε πολύ, δεν είχαμε καταλάβει μέχρι τώρα από που προέρχεται ο Σατανισμός.

Δαιμονικές παραστάσεις στην Αττική. (α) "Μεταξύ ουρανού και γης".

Σήμερα θα ασχοληθούμε με το έργο του Δημήτρη Αρμακόλα
"Μεταξύ Ουρανού και Γης".
Κάθε καλλιτέχνης κάνει όσα μπορεί με βάση όσα ξέρει, όσα πιστεύει και όσα αισθάνεται. Αν είναι τίμιος με τον εαυτό του, τότε δίνει και τον καλύτερο εαυτό του. Ευθύνη για την προώθηση του έργου του, δεν έχει αυτός. Την ευθύνη αυτή έχουν οι διάφοροι φορείς και τα άτομα που τον στηρίζουν και τον προωθούν. Την μοναδική ευθύνη. Δεν μπορούμε να λογοκρίνουμε έναν καλλιτέχνη, αλλά σίγουρα έχουμε δικαίωμα να τον επιλέξουμε ή να τον απορρίψουμε.

Το έργο "Μεταξύ Ουρανού και Γης" παρουσιάζει σαφώς την πτώση του Εωσφόρου. Μαζί του εικονίζεται σε σύμπλεγμα, και ένας άλλος "άγγελος" με γυναικεία χαρακτηριστικά. Δεν ξέρουμε τι γνώριζε για το θέμα ο Αρμακόλας, αλλά οι άγγελοι δεν έχουν φύλο. Ή λοιπόν ο γλύπτης ήταν απληροφόρητος, ή αντίθετα, μας εικονίζει  εδώ την Λίλιθ (δες εδώ) που κατά τα απόκρυφα Εβραϊκά κείμενα είναι η ..."γυναίκα" του Εωσφόρου!

Η καλλιτεχνική αξία του έργου "Μεταξύ ουρανού και γης" του Δημήτρη Αρμακόλα είναι σημαντική. Σαν μόνο ελάττωμα, προσωπικά, βρίσκω την σμίκρυνση των φτερών καθώς και τον ακρωτηριασμό μερικών μελών των μορφών. Πιστεύω πως όσο κι αν θεωρηθεί πως αυτές οι περικοπές έχουν συμβολικό χαρακτήρα, στην ουσία οφείλονται στην ολιγωρία του γλύπτη.

Πέραν αυτού, όπως διαβάσαμε. το έργο συμβολίζει την πτώση των αξιών στον σύγχρονο κόσμο... Αμφισβητώ όμως αν αυτό το νόημα μπορεί να εκφραστεί με την πτώση του Εωσφόρου, ειδικά μάλιστα όταν είναι προφανές πως ο Αρμακόλας δείχνει αρκετή συμπάθεια στους εικονιζόμενους ήρωές του.

Η δε "πτώση των αξιών" άραγε, πως ταιριάζει εν μέσω ενός πολυσύχναστου εμπορικού κέντρου, στην Λεωφόρο Κηφισίας 44, στο Μαρούσι (περιοχή "Παραδείσου"), όπου στεγάζονται ένα σωρό μεγάλες επιχειρήσεις αλλά και Τράπεζες; Να υποθέσουμε πως ο γλύπτης έκανε αντικαπιταλιστικό αγώνα παραλληλίζοντας τις εταιρείες με τον Εωσφόρο και προβλέποντας την ...πτώση τους; Και πως δέχτηκαν τότε οι εταιρείες και οι τράπεζες ένα τέτοιο ανατρεπτικό (κυριολεκτικά) γλυπτό;

Ας μη αυταπατώμεθα λοιπόν. Το έργο του Αρμακόλα δεν εκπροσωπεί την πτώση των αξιών, και ούτε και μπορεί να προσληφθεί και να ερμηνευθεί έτσι ειδικά στον χώρο όπου βρίσκεται, έναν χώρο γεμάτο με εταιρείες που επιδιώκουν οικονομική ευμάρεια και επιτυχία.
Το γλυπτό είναι λατρευτικό, και οι εταιρείες το ξέρουν και το αποδέχονται, αλλιώς θα το θεωρούσαν απαράδεκτο συμβολισμό και συκοφάντησή τους, μια που το εμπορικό αυτό κέντρο, με την συμβολιζόμενη υποτίθεται "πτώση των αξιών" από το γλυπτό, εμφανίζεται και αυτό ως κέντρο πτώσης και αποτυχίας!

Δεν αμφισβητούμε, επαναλαμβάνουμε, την καλλιτεχνική αξία του γλυπτού του Αρμακόλα. Αμφισβητούμε το αποδιδόμενο σε αυτό νόημα, και διατυμπανίζουμε πως πρόκειται για ένα λατρευτικό έργο, που εκφράζει, συν τοις άλλοις και την πίστη των εταιρειών των οποίων αποτελεί έμβλημα του χώρου που στεγάζονται.

Ο Γλύπτης Δημήτρης Αρμακόλας γεννήθηκε το 1939  και σκοτώθηκε με τραγικό τρόπο το 2009 όταν το φουλάρι του μαγκώθηκε στον τροχό με τον οποίο εργάζονταν.

Το ίδιο έργο, "Μεταξύ ουρανού και γης" του Δημήτρη Αρμακόλα όπως εκτέθηκε στο  εσωτερικό αίθριο του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών.
Σημειώνουμε πως σε καμία περίπτωση δεν ζητάμε την απομάκρυνση αυτού του γλυπτού. Αντίθετα, χαιρόμαστε, γιατί εκεί που βρίσκεται, φανερώνει ξεκάθαρα σε τι και σε ποιον πιστεύουν οι εταιρείες τις οποίες εκπροσωπεί .

"Σολομώντεια κολόνα". Η μόνη ελληνική;

Οι κολώνες που δώρισε
ο Κωνσταντίνος ο Μέγας.

Σολομώντεια λέγεται η κολόνα που έχει μία (ή περισσότερες) ελικοειδή ράβδωση που περιστρέφεται καθ' ύψος. Θα μπορούσε να αποκληθεί “Ελικοειδής”.
Το όνομά της δόθηκε από τις κολώνες που ο Μ. Κωνσταντίνος δώρισε στον Ναό του Αγίου Πέτρου στη Ρώμη, (Δες φωτογραφία) και η παράδοση θέλει να είναι αυτές από το Ναό του Σολομώντα.
Και όμως, αυτές οι κολώνες του Κωνσταντίνου είναι από ελληνικό μάρμαρο, ενώ οι πηγές λένε πως τις έφερε από την Ελλάδα, όπου και κατασκευάστηκαν, προφανώς, υπολογίζουμε γύρω στο 2ο αιώνα μ. Χ.

Υπάρχουν μερικές ανάλογες (Αρχαίες) και στην Δυτική Αυτοκρατορία, και όλα δείχνουν πως πρόκειται έναν Ελληνικό ρυθμό, ίσως μάλιστα τον μοναδικό πραγματικά γηγενή ρυθμό κολόνας στην Ελλάδα, που συνεχίστηκε και στο Βυζάντιο. Την πραγματική τους “δόξα” όμως, γνώρισαν στην Δύση, όπου χρησιμοποιήθηκαν ευρέως σε θρησκευτικά και κοσμικά κτίρια.
Πιθανά οι αρχαίοι Έλληνες δεν τις χρησιμοποίησαν για να στηρίζουν ναούς και κτίρια γιατί απλά τις θεώρησαν λιγότερο ανθεκτικές. Τις χρησιμοποίησαν όμως, όπως θα δούμε παρακάτω, για να στηρίζουν κατασκευές χωρίς βάρος.

Κάπως διαφορετικές μας τις δείχνουν οι δυο τοιχογραφίες της "Σχολής Ραφαήλ".
Εδώ, και στην επόμενη εικόνα.

Οι κολώνες ονομάστηκαν “Σολομώντειες” διότι η περιγραφή των δύο κολόνων του Ναού του Σολομώντα δίνει την εντύπωση κάποιου σπειροειδούς φυτικού μοτίβου. (ρόδια ή κρίνα λένε οι Εβραϊκές, σταφύλια και άμπελο λέει μια μεταγενέστερη Βυζαντινή.) Έτσι κι αλλιώς, κάθε φυτικό μοτίβο παρέπεμπε για τους Έλληνες στον Διόνυσο, οπότε γι αυτούς, ο ναός του Σολομώντα ήταν ναός του Διονύσου, κατά τον Ιωάννη τον Λυδό. «Οι Έλληνες πίστεψαν πως το ιερό του ναού των Ιεροσολύμων είναι του Διονύσου, γιατί, όπως αυτοί λένε, στους δυο στύλους αντίκρυ στο άδυτο, υπήρχαν παλιότερα χρυσές άμπελοι που σήκωναν τα παραπετάσματα που ήταν βαμμένα με πορφύρα και κόκκο». 1

Διάφορα δείγματα
Σολομώντειου ρυθμού.

Δυστυχώς όμως  αυτοί οι στύλοι του Ναού του Σολομώντα ήταν από χαλκό, όχι από μάρμαρο, άλλωστε καταστράφηκαν μαζί με τον Πρώτο Ναό το 587 π. Χ. Ούτε μπορεί να προέρχονταν από τον επόμενο ναό του Ηρώδη, μια που φτιάχτηκαν στην Ελλάδα.  

Ο στόχος της τελικής καταστροφής του Ναού από τους Ρωμαίους το 70 μ. Χ. ήταν η εξάλειψη της Ιουδαϊκής Θρησκείας, πράγμα που θα αντίφασκε με την διατήρηση αυτών των δύο στηλών.
Γιατί, αυτές οι δυο κολώνες ήταν ιερές, μέχρι και που είχαν και ονόματα.  “καὶ ἔστησεν τοὺς στύλους κατὰ πρόσωπον τοῦ ναοῦ ἕνα ἐκ δεξιῶν καὶ τὸν ἕνα ἐξ εὐωνύμων καὶ ἐκάλεσεν τὸ ὄνομα τοῦ ἐκ δεξιῶν Κατόρθωσις καὶ τὸ ὄνομα τοῦ ἐξ ἀριστερῶν Ἰσχύς” 2  (Ιαχείν και Αβαίζ στα Εβραϊκά κατά τον Ιώσηπο. 3) Επιπλέον, όπως είπαμε, οι περιγραφές της Βίβλου και του Ιώσηπου δεν τεκμηριώνουν σαφώς κάποιο ελικοειδές χάραγμα, αλλά ένα επιπρόσθετο διακοσμητικό μοτίβο.
Συνεπώς, η επίσημη αρχαιολογία θεωρεί τις κολώνες του Μ. Κωνσταντίνου ως τα αρχαιότερα δείγματα Σολομώντειας κολόνας. Κάτι έχουν παραβλέψει όμως.

Μία εκδοχή της τελικής όψης
 του μνημείου των Πλαταιών.

Οι Έλληνες, για να γιορτάσουν τη νίκη κατά των Περσών στις Πλαταιές, αφιέρωσαν στους Δελφούς τρία χάλκινα φίδια με μπλεγμένο κορμό που, σχηματίζοντας “Σολομώντεια κολόνα” στήριζαν ένα χρυσό Τρίποδα. Τα τρία φίδια απεικόνιζαν τις Ελληνικές φυλές. Απάνω στις φολίδες τους ήταν γραμμένα τα ονόματα όσων πόλεων πολέμησαν.

Έτσι, το αρχαιότερο δείγμα Σολομώντειας κολόνας, δεν είναι από τον Β' αιώνα μ. Χ. που υπολογίζουν οι Ιστορικοί την κατασκευή των στύλων του Μ. Κωνσταντίνου, αλλά ανέρχεται ήδη στο 478 π.Χ.   

Ο χρυσός τρίποδας που στήριζαν τα φίδια, ένα άγαλμα του Δία στην Ολυμπία, και ένα του Ποσειδώνα, φτιάχτηκαν από τα λάφυρα με κοινή απόφαση των Ελλήνων, σαν ευχαριστήρια προσφορά στους θεούς. 4

Σήμερα, ό, τι απέμεινε από το μνημείο των Δελφών βρίσκεται στην Κωνσταντινούπολη, όπου μεταφέρθηκε, και αυτό, από τον Μέγα Κωνσταντίνο.

Αυτό που απέμεινε από το μνημείο των Πλαταιών.
Ιππόδρομος Κων/λης.

Άλλη εκδοχή της τελικής μορφής του μνημείου των Πλαταιών.
Είναι πιο λογική, γιατί ο Τρίποδας ήταν ολόχρυσος.

Μέχρι εδώ, λοιπόν, έχουμε αδιάσειστες απτές μαρτυρίες.
Και όμως μπορούμε να πάμε πολύ πιο πίσω, αν βασιστούμε στις λογοτεχνικές περιγραφές: Το τρικέφαλο φίδι ήταν ανέκαθεν ελληνικό εθνικό σύμβολο. «Τριέλικτος Δράκων» διακοσμούσε, πχ, κατά τον Όμηρο και τον θώρακα που φτιάχτηκε ειδικά για τον αρχηγό των Πανελλήνων Αγαμέμνονα. 5
Μόλις “πεταχτήκαμε” στον 8ο αιώνα π. Χ.: «κυάνεος ελέλικτο δράκων κεφαλαί δε οι ήσαν τρεις αμφιστρεφέες, ενός αυχένος εκπεφυίαι»
Και πάλι βέβαια, δεν πλησιάσαμε χρονολογικά το ναό του Σολομώντα. (10ος αιώνας π. Χ.) Τον πλησιάσαμε τεχνολογικά όμως... (Μπρούντζος) και επειδή οι περιγραφές των δύο στύλων δεν μας δίνουν καθαρή εικόνα για τον ρυθμό τους,  μάλλον πρέπει να ισχυριστούμε με βεβαιότητα πως οι πρώτες γνωστές Σολομώντειες κολόνες παγκοσμίως  είναι Ελληνικές, και ανάγονται στον 5ο αι. π. Χ.

Από εκεί και πέρα μπορούν να γίνουν πολλές υποθέσεις.
Μήπως το οφιοειδές σπειροειδές μοτίβο υπήρχε αρχικά και στον Εβραϊκό ναό, με πρότυπο τον “Χαλκούν Όφιν” του Μωυσή, το οποίο ο  Ευαγγελιστής Ιωάννης ταύτισε ακόμα και με τον Ιησού; : «…και καθώς Μωυσής ύψωσεν τον όφιν εν τη ερήμω, ούτως υψωθήναι δειν τον υιόν του ανθρώπου…» 6

Το θέμα παραμένει ανοικτό στην έρευνα.

Δημήτρης Σκουρτέλης

Και άλλες Σολομώντειες κολώνες

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

1 Κάκτου, Ορφικά, τομ. Β΄, σελ. 242. Ιωάννης Λυδός

2 Παλαιά Διαθήκη, Χρον. 2, 3, 17
3 Ιώσηπος, Ιουδαϊκή αρχαιολογία, Η, 77-78 “κατεσκεύασε δὲ ὁ Χείρωμος οὗτος καὶ στύλους δύο χαλκοῦς ἔσωθεν τὸ πάχος τεσσάρων δακτύλων. ἦν δὲ τὸ μὲν ὕψος τοῖς κίοσιν ὀκτωκαίδεκα πήχεων, ἡ δὲ περίμετρος δέκα καὶ δύο πηχῶν· χωνευτὸν δ᾽ ἐφ᾽ ἑκατέρᾳ κεφαλῇ κρίνον ἐφειστήκει τὸ ὕψος ἐπὶ πέντε πήχεις ἐγηγερμένον, ᾧ περιέκειτο δίκτυον ἐλάτῃ χαλκέᾳ περιπεπλεγμένον καλύπτον τὰ κρίνα. [78] τούτου δὲ ἀπήρτηντο κατὰ διστιχίαν καὶ ῥοιαὶ διακόσιαι. τούτων τῶν κιόνων τὸν μὲν ἕτερον κατὰ τὴν δεξιὰν ἔστησε τοῦ προπυλαίου παραστάδα καλέσας αὐτὸν Ἰαχείν, τὸν δ᾽ ἕτερον κατὰ τὸ ἀριστερὸν ὀνομάσας αὐτὸν Ἀβαίζ.”

4 Πλούταρχος, περί της Ηροδότου κακοηθείας, 42. Ηρόδοτος, 9, 81. Θουκυδίδης, Ιστοριών Α, 132

5 Ιλιάς, Λ, 16-44.
6. Καινή Διαθήκη, Κατά Ιωάννην, Γ΄, 14.